Knauw voor mijn zelfbeeld
Door kanker heeft mijn zelfbeeld een flinke knauw gekregen. Alles wat daarvoor vanzelfsprekend was, lukte door mijn ziekte niet meer of maar heel beperkt. Veel dingen waar ik voorheen mijn identiteit ontleende (werken, gezinsleven, huishouden runnen, sporten, een actief sociaal leven leiden, hobby’s etc.) vielen opeens weg. Mijn positieve zelfbeeld kalfde daardoor snel af. Want ik voldeed niet meer aan mijn eigen norm van een goede functionerend, geslaagd persoon.

Wat erin hakte
Twee dingen hakten er destijds- nu 2,5 jaar geleden- met name flink in. Ten eerste dat ik te ziek was om voor mijn tienerdochter te kunnen zorgen. Daardoor voelde ik me als moeder tekortschieten. Ten tweede dat ik niet meer kon werken. Voor mijn gevoel telde ik daardoor maatschappelijk niet meer mee. Beide vond ik heel pijnlijk.

Voor het eerste hebben mijn ex-man en ik een praktische oplossing gevonden: onze dochter ging fulltime bij haar vader wonen. Dat was voor haar een stabielere, minder belastende omgeving. Ik was er verdrietig van. Maar ja, het was ff niet anders.

Het tweede, ‘Christa werkt- hoofdstuk’, heb ik met pijn in het hart geparkeerd tot ‘later’. Want ik had al mijn energie nodig om te dealen met het hier-en-nu en mijn haperende lichaam. Om niet helemaal van de radar te verdwijnen heb ik in voorjaar 2019 een bericht over mijn ziekte op LinkedIn geplaatst. Dat is bizar vaak bekeken en gedeeld. Ik heb veel opbeurende en lieve reacties ontvangen. Ook van mensen die ik helemaal niet ken. Dat was echt hartverwarmend! Als dit de kracht van mijn netwerk is, komt het straks vast ook weer goed met mij en werk 🙂

Loser?
Nu even terug naar mijn beschadigde zelfvertrouwen. Een deel van mijn ziekte- en behandeljaar heb ik mezelf als ‘loser’ gezien. Ik zag mijn ziekte als vorm van falen en nam mezelf bovendien kwalijk dat ik het niet had zien aankomen. Misschien had ik het anders kunnen voorkomen? Zelfs toen ik hartstikke ziek was, zat ik mezelf dus extra op mijn kop. Een vreemde vorm van zelfkastijding, die een tijdje heeft geduurd.

Nieuw inzicht
Gesprekken met de ziekenhuispsycholoog, mijn oncologische wijkverpleegkundige en goede vrienden hebben mij gelukkig tot het inzicht gebracht dat het geen enkele zin heeft om mezelf als mislukkeling te bestempelen. Dat was niet bevorderlijk voor mijn herstel én niet terecht! Het was immers niet mijn schuld dat ik kanker had gekregen, maar dikke pech. En deed ik niet alles wat binnen mijn vermogen lag aan om weer beter te worden? Dat is niet echt ‘loser’ gedrag toch? Eerder het gedrag van een held!

Door dat inzicht is er een last van mijn schouders gevallen. Ik was weliswaar erg verdrietig over wat er allemaal niet op orde was in mijn leven, maar ik nam het mezelf niet meer kwalijk. Door dat inzicht ben ik een aantal dingen bewust anders gaan doen.

Wat lukt er wel?
In plaats van steeds te benadrukken wat ik allemaal door mijn ziekte niet kon en daar gefrustreerd over te raken, ben meer gaan focussen op alle kleine en grote dingen die wél goed gingen en lukten. En die waren er natuurlijk naast alle misère ook volop! Dan was ik bijvoorbeeld supertrots dat ik naar de supermarkt, 450 meter van mijn huis, was gefietst om zelf een paar kleine boodschappen te halen. Of blij dat ik buiten een klein wandelingetje had gemaakt; even naar de bloemetjes en bijtjes kijken. Ondanks al mijn ongemakken knapte ik daar meestal enorm van op.

Meer mildheid en acceptatie
Ook heb ik sindsdien geleerd om met meer met mildheid en acceptatie met mijn beperkingen om te gaan. In plaats van mezelf te ergeren dat ik me die dag te beroerd voelde om iets voor elkaar te krijgen, zei ik dan tegen mezelf  ‘Geef maar even toe aan het feit dat je je beroerd voelt. Laat die was maar liggen tot morgen. Ga  maar even op de bank liggen en iets ontspannends doen, bijvoorbeeld naar mooie muziek luisteren of Netflixen. Morgen gaat het vast  weer beter’.

Complimenten
Plus ik ben mezelf vaker complimenten gaan geven. Als sociaal en organisatiepsycholoog, coach én moeder weet ik natuurlijk als geen ander dat positieve feedback krachtiger werkt dan negatieve.  Maar als ziek persoon was ik dat tijdelijk even kwijt. Gelukkig weet en doe ik het nu weer. Complimenten van mezelf en anderen ontvangen is inderdaad heel fijn! En goed voor mijn verdere herstel!

Vallen en opstaan
Natuurlijk ging dit veranderingsproces niet vanzelf want oude patronen doorbreken kost moeite.  Met vallen en opstaan, door elke keer weer opnieuw te  beginnen  én te volharden ben ik erin geslaagd om steeds meer respect en waardering voor mezelf te krijgen. En om mezelf meer in een positieve flow te houden. En soms val ik nog wel eens terug in het oude ‘loser’- denken. Dat duurt meestal niet zo lang. Want tegenwoordig heb ik het sneller door en weet ik ook hoe er weer uit te komen.

Dappere dodo
Gelukkig zie ik mezelf tegenwoordig ook niet meer als  ‘loser’. Maar eigenlijk meer als een dappere dodo en held. Ik ben apetrots op alles wat ik de afgelopen 2,5 jaar heb gedaan om bij te dragen aan mijn herstel. En met dito resultaat.  Het gaat inmiddels een stuk beter met me! Mijn nieuwe meetlat gaat nu veel meer over ‘voel ik mezelf goed’ dan  over ‘wat heb ik allemaal gedaan op een dag en ben ik daar tevreden over?’ Door dit alles voel ik me nu een gelukkiger en geslaagder mens.  Dus geen loser maar een held. Net als zoveel andere lotgenoten!

Luistertip: Mariah Carey – Hero

En jij?
Herken jij je in mijn verhaal? Of wil je reageren? Graag!

Wil je weten wat ik nog meer heb geleerd van mijn ziekte? Lees dan ook mijn volgende blogs.  En … voel je vrij om mijn blog met anderen te delen!

Levendige groet,

Christa

Leestip:

• De held in je eigen verhaal. Het pad van persoonlijk leiderschap. Mieke Bouma. Uitgeverij Business Contact (2015)

In het voorjaar van 2019 kreeg Christa van Werkum onverwachts de diagnose kanker. Een tijd is het goed gegaan, maar in het najaar van 2022 wordt Christa opnieuw behandeld, de kanker is weer actief in haar lichaam. De ziekte geeft haar veel waardevolle levenslessen. Die levenslessen deelt ze graag met anderen via haar blog.

“Kan het echt niet 2 weken later?” Het is 2 december en we zitten aan het bureau van de hematoloog in het Erasmus MC. De afgelopen maanden van immunotherapie waren een voorbereiding op de allogene stamceltransplantatie van mijn man Lennart. Het plan was dat deze in het begin van het nieuwe jaar plaats zou vinden, maar blijkbaar is er iets veranderd. 16 December opname, 23 december de transplantatie is wat we te horen krijgen. Gemiddeld duurt de opname voor een allogene stamceltransplantatie minimaal 4 weken maar dit kan gerust ook 10 weken of langer zijn. Dat is even slikken, want dat betekent hoe dan ook dat Lennart de feestdagen doorbrengt in het ziekenhuis.

De hematoloog schudt zijn hoofd. “Helaas, de immunotherapie heeft zijn werk gedaan en de donor zit al in het medische traject. Alle seinen staan op groen. We kunnen hier gezien de urgentie niet langer mee wachten”. Oké, dat is even schakelen. Er volgt nog veel uitleg over wat er komen gaat. Midden in de coronapandemie is deze kerst voor iedereen even anders, maar we beseffen steeds meer: kerst 2020 wordt er voor ons zéker één om nooit te vergeten.

In de aanloop naar de feestdagen krijgt Lennart zware chemo’s en totale lichaamsbestraling. Tegen de tijd dat de kerstdagen zijn aangebroken is zijn lichaam al erg verzwakt. Eten gaat lastig en blijft er maar met moeite in. Desondanks willen we toch stilstaan bij de geboorte van de Zaligmaker en een beetje kerst vieren. Het ziekenhuis heeft een speciaal menu samengesteld. Aangezien de chemo voor zeer specifieke voorkeuren zorgt, wordt alleen het toetje van witte chocolademousse besteld, liefst x 6. Zelf krijg ik de opdracht om wraps van thuis mee te nemen maar deze bestelling wordt later op de dag weer geannuleerd. Het lukt maar niet om het overgeven onder de knie te krijgen. Nadat ik zelf een online kerkdienst heb gekeken vertrek ik naar het ziekenhuis. In de centrale hal staat een kerstboom te pronken en onderweg naar de afdeling kom ik hier en daar nog wat versiersels tegen. Ondanks de vreemde situatie draagt dit toch bij aan het “kerstgevoel”. Eenmaal aangekomen in Lennart’s kamer zie ik dat het naar omstandigheden best goed gaat. Het ziekenhuis heeft de patiënten een lichtgevende, van kleur veranderende ster gegeven. Ik vind het eerlijk gezegd een kitscherig ding, maar het fleurt de neutrale ziekenhuiskamer wat op. Ik tover een tafelkleedje en lampjes uit mijn tas en zet droogbloemen in een glas. Droogbloemen, want levende bloemen en planten kunnen ziektes en schimmels met zich meedragen en dat is gevaarlijk. Een compleet kerstdiner zit er niet in maar er komt een feestelijk toetje op tafel. En daar zitten we dan. Onze eerste kerst als getrouwd stel. Onze tweede kerst samen. Op de 11e verdieping, aan een tafel voor twee met een waanzinnig uitzicht over Rotterdam. Zonder die kitscherige ster zou ik bijna denken dan we een chic kerstdiner op de Euromast nuttigen. Ondanks alles hebben we het goed samen. Lennart heeft de kracht om een uurtje uit bed te zijn. Om wat te eten. We zijn samen. We hebben elkaar nog en ik mag tot 9 uur ’s avonds in het ziekenhuis blijven. Zo genieten we van het toetje en van deze bijzondere kerst.

Terwijl Lennart na het uurtje uit bed in een lange diepe slaap belandt zit ik aan zijn bed te mijmeren. Deze dag was zo slecht nog niet. Morgen, op tweede kerstdag, begint er weer een ronde chemo. Geen idee wat voor bijwerkingen dat weer gaat geven, maar vandaag neemt niemand ons meer af. Het waarderen van de kleine dingen is een van de grote levenslessen die kanker met zich meebrengt. Het heeft ons veerkrachtig gemaakt, dankbaarder ook voor de kleine dingen die er juist zo toe doen. Terwijl ik Lennart’s hand vasthoud realiseer ik me dat het niet uitmaakt hoe en waar we kerst vieren. Het gaat om de boodschap, het feest dat licht en hoop in de wereld brengt. En zo krijgen de kleine dingen voor ons een grote betekenis en werd kerst 2020 er voor ons inderdaad eentje om nooit te vergeten.

Als ik een paar uur later thuiskom en de kat begroet krijg ik een appje. “Jammer van het toetje, alles is er weer uitgekomen”. Ik glimlach. Ondanks dat het toetje ons complete kerstdiner omvatte, was dat wel het minst belangrijke van deze dag.

Geschreven door Jasmijn Blokland-Kunst

Angst is een slechte raadgever. Het belemmert ons om te vertrouwen, wanneer we reageren uit angst. Door angst, stromen de dingen niet meer. De liefde en genegenheid, maar ook het verdriet en gemis. Door angst stopt dit en kunnen we alleen primair reageren. Vlucht, vecht, of bevries gedrag. Vluchten gaat niet, vechten waartegen? Dus blijft bevriezen over. Maar als mijn gevoelens niet stromen, krijg ik het gevoel erin te verdrinken. Ik kan mijzelf net overeind houden om niet kopje onder te gaan. Alles vliegt mij aan en komt massaal, tegelijkertijd op mij af en ik moet er maar mee zien de dealen. Dit wil ik niet, dit kan ik niet, dit moet anders, maar hoe?

Zodra dit besef ontstaat, weet ik dat er weer werk aan de winkel is. Dit soort situaties, brengt het gemis om Esmee weer geheel aan de oppervlakte, maakt mij tot een slachtoffer en dat wil ik niet. Ik ben geen slachtoffer maar een survivor! Stromen moet het, stromen in mijn hoofd en in mijn lijf. Loslaten is het antwoord, loslaten en overgave. Hoe precies weet ik nog niet, wat ik wel weet is dat schrijven helpt. Schrijven geeft gedachten, gedachten geven gevoelens en gevoelens geven tranen, waardoor verdriet stroomt. Bidden helpt ook, bidden en aanwezig zijn in Zijn nabijheid. Ook dat gevoel mist, geeft onrust, maar ik weet dat het helpt. Als alles duister is, ontsteek dan een lichtend vuur dat nooit meer dooft, is wat in mijn hoofd gaat zingen….

Wereldlichtjesdag, een dag waarop licht stroomt over de gehele wereld, ter herinnering, aan de kinderen die wij moeten missen, maar ook een verwijzing naar het heerlijke Licht wat nog gaat komen. Alleen dat geeft echte troost en verbinding.

Laat het los, geef je over……veilig in Zijn armen!

Kijk je mee met Wereldlichtjesdag op 12 december om 19:00?

Verlies van contact
Regelmatig kom ik mensen tegen die niet alleen rouwen om het overlijden van een dierbare, maar ook om ingrijpende verliezen die daarop volgen. Zo kan het gebeuren dat een huwelijk stukloopt, dat je vrienden kwijtraakt, een broer of zus, of (schoon)kinderen. Het contact wordt helemaal verbroken, of er is jarenlang geen, of nauwelijks contact. Met het verlies van het contact met je (klein)kinderen is niet goed te leven. Daar kun je niet aan wennen. Dat blijft altijd een pijnlijke wond. Het is belangrijk om op tijd in actie te komen om het contact te herstellen, want hoe langer je wacht, hoe moeilijker het wordt.

Relaties zijn te belangrijk om in je angst of je eigen gelijk te blijven steken.

Jetty
Dat vond Jetty ook, die wist dat haar een levenslang gemis wachtte toen haar enige dochter Maartje stierf. Jarenlang leefde ze met haar mee, tussen hoop en vrees. Telkens krabbelde Maartje weer op en kreeg haar positieve, zonnige karakter weer de overhand. Ze deed dan leuke dingen met haar man Tom en haar dochtertje Rosa. Ze wist dat er een wonder nodig was om de uitgezaaide kanker te stoppen, ‘maar je weet maar nooit’, hield ze vol.
De laatste dagen van haar leven hadden Jetty en haar man een kostbaar moment met Maartje. ‘Al eerder hadden we alles wat belangrijk was, uitgesproken. Het was goed tussen ons. Het was een voorrecht dat we het geloof in God deelden’, vertelt Jetty mij. Dat ze niet langer dan 29 jaar van Maartje konden genieten, was niet te bevatten. Ze hoopten daar op een of andere manier hun weg in te vinden. Ze hadden nog geen idee hoe.

Geen recht meer
Helaas gebeurden er allerlei dingen die de herinneringen aan die laatste dagen erg moeilijk maken. ‘We mochten opeens niet meer langskomen,’ vertelt Jetty. ‘Er werd geheimzinnig gedaan over hoe het nu precies ging met Maartje, over de medicatie en de manier waarop zij zou overlijden.’ Haar schoonzoon hield steeds meer afstand. Ze werd niet meer betrokken en Jetty voelde zich een vreemde die niet zomaar op bezoek kon komen. En zo bleef het tot Maartje overleed. Dat ook de uitvaart niet met hen besproken werd, was voor Jetty onbegrijpelijk en verdrietig. ‘Het leek alsof wij als ouders geen recht meer hadden op onze dochter.’

Een steen op haar hart
En nu, na ruim twee jaar, wil Jetty iets met die steen op haar hart. Ze voelt een enorme blokkade door het gemis van Maartje en alle gevolgen daarvan. Het contact met Tom is niet meer goed gekomen. Dat betekent dat zij haar kleindochter Rosa bijna niet meer ziet. De gedachte dat dit zo moeizaam blijft gaan, is onverdraaglijk voor haar. Ze wil kijken wat zij zelf kan doen om de relatie te herstellen. Ze wil haar verantwoordelijkheid niet uit de weg gaan en de eerste stap zetten. Maar hoe?

Op weg naar herstel
In onze regelmatige gesprekken vertelt Jetty verhalen over Maartje, hoe blij ze met haar was en wat ze samen hebben meegemaakt. We staan uitgebreid stil bij haar ziekbed, het overlijden en later het gemis. We verkennen de context van Jetty: Waar komt ze vandaan? Wat heeft ze meegekregen? Wat zijn mooie en moeilijke herinneringen? Hoe is/was haar band met haar ouders en broers en zussen? Wat zijn pijnpunten?

Kernwaarden
We verkennen wat haar kernwaarden zijn. Ze noemt geloof in God, familie en verbondenheid als het belangrijkste. Het geloof in God blijft een kracht waaruit Jetty put. Het verlies van verbondenheid, dat is ontstaan in de laatste periode van het leven van Maartje, is erg ingrijpend voor Jetty. De familie, nu uit elkaar gevallen, is een pijnlijke confrontatie met het gemis.

Daarna kan Jetty belangen gaan afwegen. Dan blijkt het belang van verbondenheid en familie, dus het contact met haar kleindochter Rosa, vóór alles te gaan. Ze wil iets ondernemen om de verwijdering die is ontstaan met haar schoonzoon, weg te nemen.

Iedereen is kwetsbaar
Ieder lid van een gezin wordt geraakt door het verlies van een dierbare. Iedereen heeft pijnpunten en is kwetsbaar. Dat maakt dat aannames niet meer wijzigen. Dat misverstanden niet worden opgehelderd. Het maakt dat ieder zich in zijn eigen verdriet en waarheid verstopt. Daar zit angst onder om elkaar nog verder kwijt te raken, of opnieuw te kwetsen. Er kan ook koppigheid onder zitten, omdat je vindt dat je in je recht staat.

Het is onvoorstelbaar dat mensen elkaar door angst, koppigheid of een misverstand, jarenlang kwijtraken.

Welke stappen helpen om de relatie te herstellen?

1. Zoek iemand die naar je verhaal luistert en je erkenning geeft voor je pijn en verdriet, waardoor je eerst een stuk verzachting ervaart.
2. Denk goed na, breng onder woorden en beschrijf waarom je het belangrijk vindt om de relatie te herstellen. Gebruik daarvoor de richtlijnen voor herstel (zie verder).
3. Zet moedig de eerste stap.

Richtlijnen voor herstel
Beschrijf voor jezelf:
1. wat er precies is gebeurd;
2. wat je aanneemt maar niet hebt nagevraagd;
3. welke emoties dit bij jou heeft opgeroepen en hoe dit voor jou was;
4. wat je belangrijk vindt in relaties;
5. waar je zelf behoefte aan hebt;
6. wat je concrete wens is voor de toekomst.

En dan?
Schrijf een brief (geen whatsapp, of e-mail) waarin je begint om te vertellen dat je erg graag wilt dat het weer goedkomt en waarom. Benoem dan kort de punten van hierboven die je hebt beschreven. Doe dat in de ik-vorm, zonder beschuldiging of oordeel. Eindig met te vertellen dat je bereid bent om te luisteren naar het verhaal van de ander, dat je bereid bent je aannames eventueel te wijzigen. Dat je bereid bent om begrip op te brengen en het goed te maken. Bezorg de brief zelf, of post hem (vraag dan om een reactie, zodat je zeker weet dat de brief is aangekomen).

Herstel
Jetty kreeg een brief terug van haar schoonzoon waarin ze ook zijn pijn en verlangen kon lezen. Dit maakte de weg vrij voor een persoonlijk gesprek waarin alles werd uitgesproken, en verhelderd. Zo werd verder herstel mogelijk.

Bewondering en dankbaarheid
Ik heb grote bewondering voor Jetty. Zij nam de beslissing om het contact met haar schoonzoon te herstellen. De grote motivatie was het contact met haar kleindochter. Door de inzet van Jetty kan Rosa nu op een normale, ontspannen manier genieten van haar opa en oma. De dankbaarheid is groot.

En als het niet lukt?
Helaas heb je nooit de garantie dat de ander ingaat op je verzoek om in gesprek te gaan. In dat geval heb je wel de uitnodiging gedaan. Als het je lukt om zelf open te blijven staan, hoelang het ook duurt, kun je – met verdriet in je hart – hoop houden.

Zet in ieder geval de eerste stap!

Overgenomen van: https://www.langszijhulpverlening.nl/blog/zet-de-eerste-stap/ 

Op 30 oktober was er de Landelijke Ontmoetingsdag ‘Geraakt door verlies’ met het thema ‘Als de liefde maar blijft winnen’. Wat waren er prachtige ontmoetingen deze dag. Wat kunnen gesprekken met andere nabestaanden van grote betekenis zijn. Goed om stil te staan bij je verdriet en gemis.

Een stukje uit de inleiding van Laurina de Visser:
Tot de dood ons scheidt.
Tot de tijd ons zal scheiden.
En dan nog steeds zal ik je liefhebben.
Want liefde gaat verder, daar waar dood of tijd een grens trekt.

Terwijl ik op de fiets tegen de wind in trap moet ik zomaar ineens glimlachen. Zomaar is mijn hart vervuld met dankbaarheid. Want ik denk aan hem, terwijl ik de meest prachtige wolken boven me voorbij zie trekken. Wolken die ik op mijn beste dag nog niet zou kunnen schilderen, omdat ik de kleur niet kan mengen. Ik kan de vorm niet vangen op het doek, zoals de wind dat doet in deze hemelse lucht.

In dankbaar glimlachen koester ik de herinnering aan hem, omdat ik weet dat die vreugde zomaar voorbij kan waaien. De verheugdheid van herinneren kan zomaar plaatsmaken voor een zinderende, stekende pijn van het missen. Een pijn die met niets te vergelijken valt. Het is het steken van een hart dat uitgewrongen wordt door verdriet. Een hart dat nauwelijks nog in staat is om te blijven ademen, om haar eigen hartenklop te laten horen.

Waarom zou ze ook?
Waarom zou ze blijven kloppen, terwijl ze zo incompleet is?
Waarom moet ze bij elke ademtocht voelen dat het weer een seconde verder in de tijd is?
De tijd die doorgaat zonder hem?
Waarom zouden we nog naar bed gaan, terwijl de plek naast ons leeg is?
Wat geeft ons dat zetje, waarom we de volgende ochtend toch weer opstaan, terwijl we weten dat de leegte ons zal inhalen?

O natuurlijk, er is genoeg te doen op een dag. Er valt veel te ontdekken, iedere dag opnieuw.
Er kunnen zelfs nieuwe liefdes gevonden worden, zo wordt er beloofd. Maar het is alsof je zout in een wond wrijft. Zout in dat open hart dat mist en missen zal. Hoe heeft ze ooit kunnen beloven dat ze trouw blijft, tot de dood scheidt? Hoe heeft ze ooit kunnen weten wat ze daarmee beloofde? Dat ze daarmee indirect heeft gezegd dat ze akkoord gaat met alle pijn die dat teweeg zal brengen?

Maar vandaag is er de herinnering. Het weten van alles wat goed was. Meer dan goed. Het glimlachen om al wat goed is. Gewoon, op deze onverwachte dag onder de wolkenhemel.
En vanavond val ik in slaap, wetend dat de hemel onze harten verbindt. Voor nu en altijd.